15. Paṭisambhidāvibhaṅgo

1. Suttantabhājanīyaṃ

1. Saṅgahavāro

718. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā [paṭibhāṇapaṭisambhidā (syā.) evamuparipi]. Atthe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, dhamme ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā. Ayaṃ saṅgahavāro.

2. Saccavāro

719. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā. Dukkhe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, dukkhasamudaye ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, dukkhanirodhe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā , dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā. Ayaṃ saccavāro.

3. Hetuvāro

720. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā. Hetumhi ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, hetuphale ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā. Ayaṃ hetuvāro.

4. Dhammavāro

721. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā. Ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā, imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā; yamhā dhammā te dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā, tesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā; tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā; ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā. Ayaṃ dhammavāro.

5. Paṭiccasamuppādavāro

722. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā. Jarāmaraṇe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, jarāmaraṇasamudaye ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, jarāmaraṇanirodhe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

723. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā. Jātiyā ñāṇaṃ…pe… bhave ñāṇaṃ…pe… upādāne ñāṇaṃ…pe… taṇhāya ñāṇaṃ…pe… vedanāya ñāṇaṃ…pe… phasse ñāṇaṃ…pe… saḷāyatane ñāṇaṃ…pe… nāmarūpe ñāṇaṃ…pe… viññāṇe ñāṇaṃ…pe… saṅkhāresu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, saṅkhārasamudaye ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, saṅkhāranirodhe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā. Ayaṃ paṭiccasamuppādavāro.

6. Pariyattivāro



15. 无碍解分别
1. 经分别
1. 摄集品
718. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。对义的智为义无碍解,对法的智为法无碍解,对彼法词语表达的智为词无碍解,对诸智的智为辩无碍解。这是摄集品。
2. 谛品
719. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。对苦的智为义无碍解,对苦集的智为法无碍解,对苦灭的智为义无碍解,对趣向苦灭之道的智为法无碍解,对彼法词语表达的智为词无碍解,对诸智的智为辩无碍解。这是谛品。
3. 因品
720. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。对因的智为法无碍解,对因果的智为义无碍解,对彼法词语表达的智为词无碍解,对诸智的智为辩无碍解。这是因品。
4. 法品
721. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。对已生、已有、已起、已出生、已显现、已出现之诸法的智为义无碍解;对从何法而生、有、起、出生、显现、出现此等诸法,对彼等诸法的智为法无碍解;对彼法词语表达的智为词无碍解;对诸智的智为辩无碍解。这是法品。
5. 缘起品
722. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。对老死的智为义无碍解,对老死集的智为法无碍解,对老死灭的智为义无碍解,对趣向老死灭之道的智为法无碍解,对彼法词语表达的智为词无碍解,对诸智的智为辩无碍解。
723. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。对生的智……对有的智……对取的智……对爱的智……对受的智……对触的智……对六处的智……对名色的智……对识的智……对诸行的智为义无碍解,对诸行集的智为法无碍解,对诸行灭的智为义无碍解,对趣向诸行灭之道的智为法无碍解,对彼法词语表达的智为词无碍解,对诸智的智为辩无碍解。这是缘起品。
6. 教法品

724. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Tattha katamā dhammapaṭisambhidā? Idha bhikkhu dhammaṃ jānāti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthaṃ udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ. Ayaṃ vuccati ‘‘dhammapaṭisambhidā’’. So tassa tasseva bhāsitassa atthaṃ jānāti – ‘‘ayaṃ imassa bhāsitassa attho, ayaṃ imassa bhāsitassa attho’’ti. Ayaṃ vuccati ‘‘atthapaṭisambhidā’’. Tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā. Ayaṃ pariyattivāro.

Suttantabhājanīyaṃ.

2. Abhidhammabhājanīyaṃ

1. Kusalavāro

725. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti, ime dhammā kusalā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā. Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti, tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

726. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ…pe… somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ…pe… upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ…pe… upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā. Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

727. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā. Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.



724. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。
其中什么是法无碍解?在此,比丘知法 - 契经、应颂、记说、偈颂、自说、如是语、本生、未曾有法、方广。这称为"法无碍解"。他知彼彼所说之义 - "这是此所说之义,这是此所说之义"。这称为"义无碍解"。对彼法词语表达的智为词无碍解。对诸智的智为辩无碍解。这是教法品。
经分别。
2. 阿毗达摩分别
1. 善品
725. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是善法?当欲界善心生起,伴随喜,相应智,以色为所缘或……以法为所缘,或以任何为所缘时,那时有触……不散乱,这些是善法。对这些法的智为法无碍解。对它们的果报的智为义无碍解。以何词语表达这些法,对彼法词语表达的智为词无碍解。以何智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智为辩无碍解。
726. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是   法?当欲界善心生起,伴随喜,相应智,有行……伴随喜,离智……伴随喜,离智,有行……伴随舍,相应智……伴随舍,相应智,有行……伴随舍,离智……伴随舍,离智,有行,以色为所缘或……以法为所缘,或以任何为所缘时,那时有触……不散乱。这些是善法。对这些法的智为法无碍解。对它们的果报的智为义无碍解。以何词语表达这些法,对彼法词语表达的智为词无碍解。以何智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智为辩无碍解。
727. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是善法?当为了色界化生而修道,远离诸欲……具足初禅而住,以地遍为所缘时,那时有触……不散乱。这些是善法。对这些法的智为法无碍解。对它们的果报的智为义无碍解。以何词语表达这些法,对彼法词语表达的智为词无碍解。以何智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智为辩无碍解。

728. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā. Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

729. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā. Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

2. Akusalavāro

730. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā akusalā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā. Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.



728. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā. Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

729. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā. Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

2. Akusalavāro

730. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā akusalā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā. Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.




728. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是善法?当为了无色界化生而修道,完全超越无所有处,与非想非非想处相应,舍离乐...等等...具足并安住于第四禅时,那时有触...等等...有不散乱。这些是善法。对这些法的智是法无碍解。对它们果报的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。
729. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是善法?当修习出世间禅,能引导出离、导向灭尽,为断除邪见,为证得初地,远离诸欲...等等...具足并安住于初禅,是苦行道、迟钝通,那时有触...等等...有不散乱。这些是善法。对这些法的智是法无碍解。对它们果报的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。
2. 不善品
730. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是不善法?当生起不善心,与喜俱行,与邪见相应,缘色所缘...等等...或缘法所缘,或缘任何所缘时,那时有触...等等...有不散乱。这些是不善法。对这些法的智是法无碍解。对它们果报的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解

731. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… somanassasahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ…pe… somanassasahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ…pe… upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ…pe… upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… domanassasahagataṃ paṭighasampayuttaṃ…pe… domanassasahagataṃ paṭighasampayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagataṃ vicikicchāsampayuttaṃ…pe… upekkhāsahagataṃ uddhaccasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā akusalā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā. Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

3. Vipākavāro

732. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā .

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ cakkhuviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rūpārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā. Ime dhammā abyākatā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

733. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sotaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ saddārammaṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ gandhārammaṇaṃ…pe… jivhāviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rasārammaṇaṃ…pe… kāyaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti sukhasahagataṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, sukhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti , ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā. Ime dhammā abyākatā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.



731. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是不善法?当生起不善心,与喜俱行,与邪见相应,有行...等等...与喜俱行,离邪见...等等...与喜俱行,离邪见,有行...等等...与舍俱行,与邪见相应...等等...与舍俱行,与邪见相应,有行...等等...与舍俱行,离邪见...等等...与舍俱行,离邪见,有行...等等...与忧俱行,与瞋恚相应...等等...与忧俱行,与瞋恚相应,有行...等等...与舍俱行,与疑相应...等等...与舍俱行,与掉举相应,缘色所缘...等等...或缘法所缘,或缘任何所缘时,那时有触...等等...有不散乱。这些是不善法。对这些法的智是法无碍解。对它们果报的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。
3. 果报品
732. 三无碍解 - 义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是无记法?当欲界善业已作已积集,其果报眼识生起,与舍俱行,缘色所缘时,那时有触,有受,有想,有思,有心,有舍,有心一境性,有意根,有舍根,有命根,或在那时其他任何缘生的无色法。这些是无记法。对这些法的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。
733. 三无碍解 - 义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是无记法?当欲界善业已作已积集,其果报耳识生起,与舍俱行,缘声所缘...等等...鼻识生起,与舍俱行,缘香所缘...等等...舌识生起,与舍俱行,缘味所缘...等等...身识生起,与乐俱行,缘触所缘时,那时有触,有受,有想,有思,有心,有乐,有心一境性,有意根,有乐根,有命根,或在那时其他任何缘生的无色法。这些是无记法。对这些法的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。

734. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… phoṭṭhabbārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti , cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā. Ime dhammā abyākatā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

735. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti somanassasahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, pīti hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, somanassindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā . Ime dhammā abyākatā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

736. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā. Ime dhammā abyākatā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.



734. 三无碍解 - 义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是无记法?当欲界善业已作已积集,其果报意界生起,与舍俱行,缘色所缘...等等...或缘触所缘,或缘任何所缘时,那时有触,有受,有想,有思,有心,有寻,有伺,有舍,有心一境性,有意根,有舍根,有命根,或在那时其他任何缘生的无色法。这些是无记法。对这些法的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。
735. 三无碍解 - 义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是无记法?当欲界善业已作已积集,其果报意识界生起,与喜俱行,缘色所缘...等等...或缘法所缘,或缘任何所缘时,那时有触,有受,有想,有思,有心,有寻,有伺,有喜,有乐,有心一境性,有意根,有喜根,有命根,或在那时其他任何缘生的无色法。这些是无记法。对这些法的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。
736. 三无碍解 - 义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是无记法?当欲界善业已作已积集,其果报意识界生起,与舍俱行,缘色所缘...等等...或缘法所缘,或缘任何所缘时,那时有触,有受,有想,有思,有心,有寻,有伺,有舍,有心一境性,有意根,有舍根,有命根,或在那时其他任何缘生的无色法。这些是无记法。对这些法的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。

737. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti somanassasahagatā ñāṇasampayuttā…pe… somanassasahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena…pe… somanassasahagatā ñāṇavippayuttā…pe… somanassasahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā…pe… upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā…pe… upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā abyākatā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

738. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā . Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā abyākatā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

739. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva arūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā abyākatā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.



737. 三无碍解 - 义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是无记法?当欲界善业已作已积集,其果报意识界生起,与喜俱行,相应于智...等等...与喜俱行,相应于智,有行...等等...与喜俱行,离智...等等...与喜俱行,离智,有行...等等...与舍俱行,相应于智...等等...与舍俱行,相应于智,有行...等等...与舍俱行,离智...等等...与舍俱行,离智,有行,缘色所缘...等等...或缘法所缘,或缘任何所缘时,那时有触...等等...有不散乱。这些是无记法。对这些法的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。
738. 三无碍解 - 义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是无记法?当为了色界化生而修道,远离诸欲...等等...具足并安住于初禅,地遍时,那时有触...等等...有不散乱。这些是善法。由于那色界善业已作已积集,其果报远离诸欲...等等...具足并安住于初禅,地遍时,那时有触...等等...有不散乱。这些是无记法。对这些法的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。
739. 三无碍解 - 义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是无记法?当为了无色界化生而修道,完全超越无所有处,与非想非非想处相应,舍离乐...等等...具足并安住于第四禅时,那时有触...等等...有不散乱。这些是善法。由于那无色界善业已作已积集,其果报完全超越无所有处,与非想非非想处相应,舍离乐...等等...具足并安住于第四禅时,那时有触...等等...有不散乱。这些是无记法。对这些法的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。

740. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa kammassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā abyākatā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

741. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ cakkhuviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rūpārammaṇaṃ…pe… sotaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ saddārammaṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ gandhārammaṇaṃ…pe… jivhāviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rasārammaṇaṃ…pe… kāyaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti dukkhasahagataṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, dukkhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, dukkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā. Ime dhammā abyākatā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

742. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… phoṭṭhabbārammaṇā vā…pe… manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti , vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā. Ime dhammā abyākatā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

4. Kiriyavāro



740. 三无碍解 - 义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是无记法?当修习出世间禅,能引导出离、导向灭尽,为断除邪见,为证得初地,远离诸欲...等等...具足并安住于初禅,是苦行道、迟钝通时,那时有触...等等...有不散乱。这些是善法。由于那出世间善业已作已修习,其果报远离诸欲...等等...具足并安住于初禅,是苦行道、迟钝通、空时,那时有触...等等...有不散乱。这些是无记法。对这些法的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。
741. 三无碍解 - 义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是无记法?当不善业已作已积集,其果报眼识生起,与舍俱行,缘色所缘...等等...耳识生起,与舍俱行,缘声所缘...等等...鼻识生起,与舍俱行,缘香所缘...等等...舌识生起,与舍俱行,缘味所缘...等等...身识生起,与苦俱行,缘触所缘时,那时有触,有受,有想,有思,有心,有苦,有心一境性,有意根,有苦根,有命根,或在那时其他任何缘生的无色法。这些是无记法。对这些法的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。
742. 三无碍解 - 义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是无记法?当不善业已作已积集,其果报意界生起,与舍俱行,缘色所缘...等等...或缘触所缘...等等...意识界生起,与舍俱行,缘色所缘...等等...或缘法所缘,或缘任何所缘时,那时有触,有受,有想,有思,有心,有寻,有伺,有舍,有心一境性,有意根,有舍根,有命根,或在那时其他任何缘生的无色法。这些是无记法。对这些法的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。
4. 唯作品

743. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye manodhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… phoṭṭhabbārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā. Ime dhammā abyākatā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā . Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

744. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanassasahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā…pe… manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, vīriyindriyaṃ hoti , samādhindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā. Ime dhammā abyākatā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.

745. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanassasahagatā ñāṇasampayuttā…pe… somanassasahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena…pe… somanassasahagatā ñāṇavippayuttā…pe… somanassasahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā…pe… upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā…pe… upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena…pe… rūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti…pe… arūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ…pe… sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ime dhammā abyākatā. Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā. Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti – ‘‘imāni ñāṇāni idamatthajotakānī’’ti, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.



743. 三无碍解 - 义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是无记法?当意界生起,是唯作,非善非不善亦非业果报,与舍俱行,缘色所缘...等等...或缘触所缘,或缘任何所缘时,那时有触,有受,有想,有思,有心,有寻,有伺,有舍,有心一境性,有意根,有舍根,有命根,或在那时其他任何缘生的无色法。这些是无记法。对这些法的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。
744. 三无碍解 - 义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是无记法?当意识界生起,是唯作,非善非不善亦非业果报,与喜俱行,缘色所缘...等等...或缘法所缘...等等...意识界生起,是唯作,非善非不善亦非业果报,与舍俱行,缘色所缘...等等...或缘法所缘,或缘任何所缘时,那时有触,有受,有想,有思,有心,有寻,有伺,有舍,有心一境性,有精进根,有定根,有意根,有舍根,有命根,或在那时其他任何缘生的无色法。这些是无记法。对这些法的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。
745. 三无碍解 - 义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
什么是无记法?当意识界生起,是唯作,非善非不善亦非业果报,与喜俱行,相应于智...等等...与喜俱行,相应于智,有行...等等...与喜俱行,离智...等等...与喜俱行,离智,有行...等等...与舍俱行,相应于智...等等...与舍俱行,相应于智,有行...等等...与舍俱行,离智...等等...与舍俱行,离智,有行...等等...修习色界禅...等等...修习无色界禅,是唯作,非善非不善亦非业果报,为现法乐住...等等...完全超越无所有处,与非想非非想处相应,舍离乐...等等...具足并安住于第四禅时,那时有触...等等...有不散乱。这些是无记法。对这些法的智是义无碍解。以何种言词表述这些法,对该法言词的表达的智是词无碍解。以何种智知道这些智 - "这些智能阐明此义",对诸智的智是辩无碍解。

746. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā. Tisso paṭisambhidā kāmāvacarakusalato catūsu ñāṇasampayuttesu cittuppādesu, kiriyato catūsu ñāṇasampayuttesu cittuppādesu uppajjanti. Atthapaṭisambhidā etesu ceva uppajjati, catūsu maggesu catūsu phalesu ca uppajjati.

Abhidhammabhājanīyaṃ.

3. Pañhāpucchakaṃ

747. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.

748. Catunnaṃ paṭisambhidānaṃ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā…pe… kati saraṇā, kati araṇā?

1. Tikaṃ



746. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。三无碍解从欲界善四种相应智的心生起,从唯作四种相应智的心生起。义无碍解从这些生起,从四道四果生起。
论分别
3. 问分
747. 四无碍解 - 义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。
748. 四无碍解中,几种是善,几种是不善,几种是无记...等等...几种是有所缘,几种是无所缘?
1. 三法

749. Siyā kusalā, siyā abyākatā. Siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Tisso paṭisambhidā siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā; atthapaṭisambhidā siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Tisso paṭisambhidā anupādinnupādāniyā; atthapaṭisambhidā siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā. Tisso paṭisambhidā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā; atthapaṭisambhidā siyā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā, siyā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā.

Tisso paṭisambhidā savitakkasavicārā; atthapaṭisambhidā siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā. Siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, siyā upekkhāsahagatā. Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā. Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.

Tisso paṭisambhidā siyā ācayagāmino, siyā nevācayagāmināpacayagāmino; atthapaṭisambhidā siyā ācayagāminī , siyā apacayagāminī, siyā nevācayagāmināpacayagāminī.

Tisso paṭisambhidā nevasekkhanāsekkhā, atthapaṭisambhidā siyā sekkhā, siyā asekkhā , siyā nevasekkhanāsekkhā. Tisso paṭisambhidā parittā; atthapaṭisambhidā siyā parittā, siyā appamāṇā. Niruttipaṭisambhidā parittārammaṇā; tisso paṭisambhidā siyā parittārammaṇā, siyā mahaggatārammaṇā, siyā appamāṇārammaṇā.

Tisso paṭisambhidā majjhimā; atthapaṭisambhidā siyā majjhimā, siyā paṇītā. Tisso paṭisambhidā aniyatā; atthapaṭisambhidā siyā sammattaniyatā, siyā aniyatā. Niruttipaṭisambhidā na vattabbā – maggārammaṇātipi, maggahetukātipi, maggādhipatinītipi; atthapaṭisambhidā na maggārammaṇā, siyā maggahetukā, siyā maggādhipatinī, siyā na vattabbā maggahetukātipi, maggādhipatinītipi; dve paṭisambhidā siyā maggārammaṇā, na maggahetukā, siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā maggārammaṇātipi, maggādhipatinotipi.

Tisso paṭisambhidā siyā uppannā, siyā anuppannā, na vattabbā uppādinoti; atthapaṭisambhidā siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādinī. Siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā. Niruttipaṭisambhidā paccuppannārammaṇā; dve paṭisambhidā siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā paccuppannārammaṇā ; atthapaṭisambhidā siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā paccuppannārammaṇā, siyā na vattabbā atītārammaṇātipi, anāgatārammaṇātipi, paccuppannārammaṇātipi. Siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā. Niruttipaṭisambhidā bahiddhārammaṇā; tisso paṭisambhidā siyā ajjhattārammaṇā, siyā bahiddhārammaṇā, siyā ajjhattabahiddhārammaṇā. Anidassanaapaṭighā.

2. Dukaṃ



749. 可能是善,可能是无记。可能与乐受相应,可能与不苦不乐受相应。三无碍解可能是有果法,可能是非果非有果法;义无碍解可能是果,可能是有果法,可能是非果非有果法。三无碍解是非所取能取;义无碍解可能是非所取能取,可能是非所取非能取。三无碍解是非染污非染污法;义无碍解可能是非染污染污法,可能是非染污非染污法。
三无碍解是有寻有伺;义无碍解可能是有寻有伺,可能是无寻唯伺,可能是无寻无伺。可能与喜俱行,可能与乐俱行,可能与舍俱行。不是见所断也不是修所断。不是见所断因也不是修所断因。
三无碍解可能是增长,可能是非增长非损减;义无碍解可能是增长,可能是损减,可能是非增长非损减。
三无碍解既非有学非无学,义无碍解可能是有学,可能是无学,可能既非有学非无学。三无碍解是小;义无碍解可能是小,可能是无量。词无碍解缘小;三无碍解可能缘小,可能缘大,可能缘无量。
三无碍解是中;义无碍解可能是中,可能是胜。三无碍解是不定;义无碍解可能是正性定,可能是不定。词无碍解不可说是缘道、道因或道增上;义无碍解不缘道,可能是道因,可能是道增上,可能不可说是道因或道增上;两无碍解可能缘道,非道因,可能是道增上,可能不可说是缘道或道增上。
三无碍解可能是已生,可能是未生,不可说是正生;义无碍解可能是已生,可能是未生,可能是正生。可能是过去,可能是未来,可能是现在。词无碍解缘现在;两无碍解可能缘过去,可能缘未来,可能缘现在;义无碍解可能缘过去,可能缘未来,可能缘现在,可能不可说是缘过去、缘未来或缘现在。可能是内,可能是外,可能是内外。词无碍解缘外;三无碍解可能缘内,可能缘外,可能缘内外。无见无对。
2. 二法

750. Hetū, sahetukā, hetusampayuttā, hetū ceva sahetukā ca, hetū ceva hetusampayuttā ca, na vattabbā na hetū sahetukātipi, nahetūahetukātipi.

Sappaccayā , saṅkhatā, anidassanā, appaṭighā, arūpā, tisso paṭisambhidā lokiyā, atthapaṭisambhidā siyā lokiyā, siyā lokuttarā, kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā.

No āsavā. Tisso paṭisambhidā sāsavā; atthapaṭisambhidā siyā sāsavā, siyā anāsavā. Āsavavippayuttā. Tisso paṭisambhidā na vattabbā āsavā ceva sāsavā cāti, sāsavā ceva no ca āsavā; atthapaṭisambhidā na vattabbā āsavo [āsavā (sī.) dhātuvibhaṅge pana pāṭhanānattaṃ natthi] ceva sāsavā cāti, siyā sāsavā ceva no ca āsavo [āsavā (sī.) dhātuvibhaṅge pana pāṭhanānattaṃ natthi], siyā na vattabbā sāsavā ceva no ca āsavāti. Na vattabbā āsavā ceva āsavasampayuttā cātipi, āsavasampayuttā ceva no ca āsavātipi. Tisso paṭisambhidā āsavavippayuttā sāsavā; atthapaṭisambhidā siyā āsavavippayuttā sāsavā, siyā āsavavippayuttā anāsavā.

No saṃyojanā…pe… no ganthā…pe… no oghā…pe… no yogā…pe… no nīvaraṇā…pe… no parāmāsā…pe… sārammaṇā. No cittā, cetasikā, cittasampayuttā, cittasaṃsaṭṭhā, cittasamuṭṭhānā, cittasahabhuno, cittānuparivattino. Cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā, cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno, cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino, bāhirā, no upādā, anupādinnā.

No upādānā…pe… no kilesā…pe… na dassanena pahātabbā. Na bhāvanāya pahātabbā. Na dassanena pahātabbahetukā. Na bhāvanāya pahātabbahetukā. Tisso paṭisambhidā savitakkā; atthapaṭisambhidā siyā savitakkā, siyā avitakkā. Tisso paṭisambhidā savicārā; atthapaṭisambhidā siyā savicārā, siyā avicārā. Siyā sappītikā, siyā appītikā. Siyā pītisahagatā, siyā na pītisahagatā. Siyā sukhasahagatā, siyā na sukhasahagatā. Siyā upekkhāsahagatā, siyā na upekkhāsahagatā. Tisso paṭisambhidā kāmāvacarā; atthapaṭisambhidā siyā kāmāvacarā, siyā na kāmāvacarā. Na rūpāvacarā. Na arūpāvacarā . Tisso paṭisambhidā pariyāpannā; atthapaṭisambhidā siyā pariyāpannā, siyā apariyāpannā. Tisso paṭisambhidā aniyyānikā; atthapaṭisambhidā siyā niyyānikā, siyā aniyyānikā. Tisso paṭisambhidā aniyatā; atthapaṭisambhidā siyā niyatā , siyā aniyatā. Tisso paṭisambhidā sauttarā; atthapaṭisambhidā siyā sauttarā , siyā anuttarā. Araṇāti.

Pañhāpucchakaṃ.


750. 是因,有因,与因相应,既是因又有因,既是因又与因相应,不可说既非因又有因,也不可说非因无因。
有缘,有为,无见,无对,无色,三无碍解是世间,义无碍解可能是世间,可能是出世间,可为某些所知,不可为某些所知。
非漏。三无碍解是有漏;义无碍解可能是有漏,可能是无漏。与漏不相应。三无碍解不可说既是漏又是有漏,是有漏而非漏;义无碍解不可说既是漏又是有漏,可能是有漏而非漏,可能不可说是有漏而非漏。不可说既是漏又与漏相应,也不可说与漏相应而非漏。三无碍解是与漏不相应有漏;义无碍解可能是与漏不相应有漏,可能是与漏不相应无漏。
非结...等等...非缚...等等...非暴流...等等...非轭...等等...非盖...等等...非取...等等...有所缘。非心,是心所,与心相应,与心相杂,从心等起,与心俱生,随心转。与心相杂等起,与心相杂等起俱生,与心相杂等起随转,是外,非所取,非所执取。
非取...等等...非烦恼...等等...非见所断。非修所断。非见所断因。非修所断因。三无碍解是有寻;义无碍解可能是有寻,可能是无寻。三无碍解是有伺;义无碍解可能是有伺,可能是无伺。可能有喜,可能无喜。可能与喜俱行,可能不与喜俱行。可能与乐俱行,可能不与乐俱行。可能与舍俱行,可能不与舍俱行。三无碍解是欲界;义无碍解可能是欲界,可能不是欲界。非色界。非无色界。三无碍解是系属;义无碍解可能是系属,可能是不系属。三无碍解是不出离;义无碍解可能是出离,可能是不出离。三无碍解是不定;义无碍解可能是定,可能是不定。三无碍解是有上;义无碍解可能是有上,可能是无上。是无诤。
问分。


Paṭisambhidāvibhaṅgo niṭṭhito.

无碍解分别结束。

